Zoek een goed alternatief voor het huidige benoemingssysteem

Mijn ervaring beperkt zich tot het (buitengewoon) basisonderwijs en het deeltijds kunstonderwijs. Over bijvoorbeeld het secundair onderwijs kan ik weinig zinvolle uitspraken doen.

Het is mijn oprechte overtuiging dat het huidige aanstellings- en benoemingsysteem - in combinatie met de uitgebreide mogelijkheden inzake verlofstelsels - het welzijn en de werkvreugde van personeelsleden eerder tegenwerkt, dan dat het eraan bijdraagt. De maatregelen van de afgelopen jaren, zoals de bijkomende benoemingsrondes en de verkorting van de termijn om in aanmerking te komen voor een TADD-aanstelling, hebben dit probleem enkel vergroot. Ook de stelling dat deze maatregelen bijdragen aan de werkzekerheid van jonge leerkrachten en zal leiden tot minder uitstroom van personeel, geloof ik niet. Integendeel.

Een goede personeelsregelgeving zou de randvoorwaarden moeten creëren voor kwaliteitsvol onderwijs, gegeven door enthousiaste leerkrachten die zich veilig en goed voelen op hun school. En net hierin slaagt het kluwen van de huidige personeelsregelgeving (met alle constructies van de laatste jaren, die nog het best doen denken aan de typische Vlaamse koterij) in de concrete schoolpraktijk steeds minder in.

Ik zou hierover pagina's lang kunnen uitweiden, maar ik ga me beperken tot wat volgens mij de essentie is. Cruciaal voor de onderwijskwaliteit en het welzijn van het personeel, is een doordacht en waarderend personeelsbeleid op maat van de specifieke schoolpraktijk en de eigenheid van het schoolteam. Noodzakelijk hiervoor is dat directie en schoolbestuur ruimte krijgt om keuzes te maken. Ruimte om er bijvoorbeeld voor te kiezen om in te gaan op de vragen van personeelsleden naar een nieuwe uitdaging in een ander ambt. Ruimte om nieuwe leerkrachten te begeleiden bij hun zoektocht naar precieze weg die ze willen inslaan in het onderwijs (zonder dat er op korte termijn al meteen een heel bepalend 'evaluatie-oordeel' moet volgen). Ruimte om dynamische schoolteams samen te stellen waarin complementaire personeelsleden elkaar versterken... Kortweg, ruimte om beleid te maken!

En net die ruimte brokkelt jaar na jaar verder af. Directeurs zijn steeds meer aan handen en voeten gebonden. Wie welke positie opneemt in een schoolteam wordt nog nauwelijks ingegeven door de onderwijskundige uitdagingen, de noden van leerlingen en de behoeftes van het personeel. Het zijn de strakke regels die bepalen wie welke opdracht MOET krijgen aan welke school. De toename in TBSOB - wat een logisch gevolg is van de bijkomende benoemingsrondes en versnelde TADD-procedure - zal dit de komende jaren enkel versterken.

Voor alle duidelijkheid: ik pleit hiermee niet noodzakelijk voor het afschaffen van de vaste benoeming. Het benoemingssysteem biedt wel degelijk een antwoord op bepaalde vraagstukken die eigen zijn aan tewerkstelling in het onderwijs. Maar de stelling dat 'de vaste benoeming toch nooit zal verdwijnen en we daarom moeten focussen op het huidige systeem verbeteren', daarmee ben ik niet akkoord. Het getuigt niet alleen van weinig ambitie. Het is net die instelling die leidt tot het huidige kluwen van regelgeving, waarbij de mogelijke oplossing van vandaag leidt tot vijf nieuwe problemen in de toekomst.

Daarom mijn pleidooi voor een open denkoefening, vertrekkende van een leeg blad. Tabula rasa! Alle partners rond de tafel met een hart voor onderwijs en het oog op de toekomst. Eerst moet er een antwoord gezocht worden op de fundamentele vragen: Voor welke uitdagingen staat het onderwijs? Hoe zorg je voor uitdagende loopbaanmogelijkheden voor onderwijsprofessionals? Hoe hou je personeelsleden in hun kracht? Etc. Pas in tweede instantie, kan worden nagedacht over welk systeem dan het meeste geschikt is om deze doelstellingen te bereiken.