Leersprongen maken met tutoring en de kracht van de integrale benadering!

We werden de laatste maanden om de oren geslagen met het begrip “leerachterstand” en alle discussies die de term met zich meebracht. Studies van bv. Kristof De Witte van de KUL brachten keiharde cijfers naar voor over leerverlies en groeiende ongelijkheid in onderwijs, met een grote zorg om de langetermijngevolgen. Toch weten we al sinds de studie van Bloom in 1984 dat tutoring of één-op-één begeleiding dat leerverlies enorm kan beperken. In een recentere overzichtsstudie bevestigen Dietrichson en zijn collega’s dat.

In het najaar van 2020 werden vooral studenten uit de lerarenopleiding ingeschakeld als leerbuddy als win-win-win-operatie. De 1) scholieren krijgen meer individuele begeleiding. De 2) scholen krijgen meer handen in de klas. De 3) studenten uit de lerarenopleiding kunnen het vak leren met een kleinere groep scholieren, zodat de ‘praktijkschok’ minder groot is.

Maar ook de leerbuddy heeft ondersteuning nodig en verdere professionalisering, zo bleek uit de intervisies. Voor mijn onderzoek als Schoolontwikkelaar analyseerde ik alle intervisievragen en dat leverde een schat aan informatie op. De meest gestelde vraag van de leraar-in-opleiding was: Hoe begin ik er aan? Dit inspireerde ons om met een aantal experten een tool te verfijnen als houvast voor elke startende leerbuddy. De tool formuleert een antwoord op de vraag "Hoe begin je aan je ondersteunings-opdracht?" door drie basisvragen te analyseren: 1) Welke relatie bouw je op met je leerling, de leerkracht, de zorgjuf, de school, de ouders, ...? 2) Welke inhoud heb je nodig? 3) Welke houding neem je aan? Het uiteindelijke resultaat was de Quickscan. Dat werkinstrument geeft de leerbuddy 1) een overzicht van succescriteria om de ondersteuning af te toetsen, 2) een instrument om te reflecteren over eigen sterktes en kansen tot groei als leerbuddy, 3) een tool om in dialoog te gaan over de eigen aanpak met opleiders of tijdens de intervisie. De succescriteria zijn gekoppeld aan drie duidelijke cirkels: de relatie met de omgeving die de ondersteuningsvraag stelt of de nood heeft, de inhoud van de ondersteuningsinterventie en de attitude van de leerbuddy zelf. De QuickScan is gebaseerd op de integrale benadering van Daniel Ofman. De 3 cirkels zijn een houvast die de leerbuddy laat reflecteren over de sessie-inhouden (HET), de interactie met de leerling (WIJ) en de eigen houding (IK) tegenover de leerling, de opdracht, de school,...

Door de situatie te bekijken door deze drie lenzen stelt de leerbuddy scherp wat er tussen hen en de leerling gebeurt, waar ze inhoudelijk mee bezig zijn en wat dit met hen als persoon doet. Pas als de leerbuddy tegelijk door de drie lenzen samen kijkt, kan hij of zij het doel succesvol bereiken. Dat doel kan zijn: - de kleuter ondersteunen in prikkelbeheersing, - de leerling oefenkansen geven om de maaltafels te automatiseren, - technisch lezen ondersteunen, - het zelfvertrouwen van de leerling een boost geven, - de leerling op weg helpen bij het maken van een examenplanning, - …

Het gaat steeds om het leren van de leerling! En er is ook winst voor de leerbuddy. Daarom een pleidooi voor de integrale benadering van Daniel Ofman die de maatschappelijke opdracht van scholen beschrijft als ... leerlingen voorbereiden op deelname aan vervolgonderwijs en de samenleving. Het eerste doet een school door hen kennis (HET) en vaardigheden bij te brengen, het tweede door hen te vormen in waarden, normen en attitudes en te leren wat goed burgerschap (WIJ) betekent én door hun zelfkennis (IK) en zelfvertrouwen te ontwikkelen. De kernvraag is: wat hebben wij als school te doen om deze leerling zo te begeleiden dat hij zijn eigen pad leert bewandelen en daarin succesvol is? Precies deze vraag is ook de vraag van de leerbuddy! Voor een krachtig antwoord op deze vraag geef je volgens Ofman aandacht aan alle drie de cirkels en wel in onderlinge samenhang. Weten waar je inhoudelijk mee bezig bent (het), hoe je dat samen voor elkaar gaat krijgen (wij) en wat het doet met jezelf (ik). Zo is voor iedereen duidelijk wat jullie doen en waarom jullie dat zo doen. Je kunt als leerbuddy enkel inzetten op het bijspijkeren van harde leerplandoelstellingen. Maar dan mis je de kans om waarderend te werken vanuit de kwaliteiten van de leerling. Ofmans integrale benadering houdt de leerbuddy een spiegel voor: ga je werken vanuit de stoornis/de leerachterstand of vanuit de kwaliteiten van het kind/de leerling? Ga je nadenken over je doel en over welke stappen vanuit de inhoud, de relatie en jezelf nodig zijn om dat doel te bereiken? De tool ondersteunt de leerbuddy in deze integrale benadering, ... en elke leerkracht die leerbuddy wil zijn!