Hoge latten in de lerarenopleiding: je trekt meer aan dan dat je afschrikt

Het maatschappelijk aanzien van leerkrachten is enorm gedaald t.o.v. bv. 20 jaar geleden. De leraar werkt hard, de maatschappij denkt daar vaak anders over. De leraar is een expert in zijn leerlingen, de maatschappij denkt vaak van niet.

Maak daarom in de eerste plaats van de leraar weer een onbetwistbare expert in een bepaald vakdomein, via algemeen niveau van de (leraren)opleiding en via eventueel toelatingseisen. Vakkennis c.q. vakervaring is een voorwaarde voor enthousiasme over een vak, de leraar moet kunnen "zwemmen' in zijn kennis (autonomie), en moet meer zijn dan de slimste leerling van de klas. Het diploma van leraar moet 'duur' zijn, opdat de maatschappij zou begrijpen dat het niet gewoon een gemakkelijke uitweg is voor wie in andere opleidingen faalde.

Het heeft weinig zin om een pedagogisch sterk profiel te hebben als je vakkennis weinig voorstelt - ook leerlingen hebben dat snel door. Je klasmanagement, je pedagogische aanpak, je flexibiliteit per klasgroep: wie nog moet nadenken over wat hij gaat vertellen, verliest altijd. Als ik naar het instroomprofiel van de hogeschoolopleidingen kijk, dan kan ik moeilijk concluderen dat we de sterkste profielen naar onderwijs krijgen - en dat zeg ik met alle respect voor de talenten die de betrokkenen hebben. Jonge mensen zien het lerarenberoep nog te veel als voor mensen die gaan voor minder ambitie en meer gemak in hun leven. Dat keer je pas als je duidelijk maakt dat die profielen geen plaats hebben in een lerarenopleiding.

De lat van de lerarenopleiding, vooral aan de hogescholen, moet gewoon hoger, veel hoger. Duidelijk moet worden dat niet iedereen leerkracht kan worden. Gek genoeg zal dat het maatschappelijk prestige, en dus de aantrekkingskracht, alleen maar verhogen. De autonome professional, in de school, in de klas, in de maatschappij moet worden geherwaardeerd. Een leerkracht moet zijn autonomie in de eerste plaats putten uit een sterk kennisprofiel, om van daaruit adaptief pedagogisch handelen te putten. Het omgekeerde heeft ons geleid tot de malaise die we nu kennen.